De kunst van het stellen van vragen en doorvragen
t

Oefening in het stellen van kritische vragen bij een onderzoeksresultaat: de bodycam


Inleiding

Tijdens een training werd ik vandaag gewezen op een onderzoek naar het gebruik van bodycams bij de politie [1]. Een van de aanbevelingen in het onderzoek is dat "vaker kritische vragen moet worden gesteld als er onderzoeksresultaten t.a.v. bodycams verschijnen" (bladzijde 151). Uit het rapport:
 
"Vaak wordt het meest recente nieuws als het meest betrouwbare nieuws beschouwd: de state of the art in onderzoeksland. Maar dat is onzin: er zijn goede en slechte onderzoeken en nieuwer is niet altijd beter. Politiemensen moeten zichzelf aanleren kritische vragen te stellen voordat ze de uitkomsten van dit soort onderzoeken accepteren." (bladzijde 139/140)

Politici, wetgevingsjuristen, beleidsmakers en bijvoorbeeld bestuurders zullen dit hopelijk herkennen: van hun wordt immers verwacht dat ze beroepsmatig t.a.v. onderzoek / op onderzoeksresultaten doorvragen.

Volgens de auteur, Sander Flight (hier zijn site), zijn er drie redenen om kritische vragen te stellen:
 
  1. omdat het helpt bij het bepalen of een onderzoek goed is uitgevoerd;
  2. omdat het ons vertelt of de resultaten wel relevant zijn voor Nederland;
  3. omdat het antwoord op dit soort vragen zorgt ervoor dat we beter gaan begrijpen hoe - in dit geval - een complex apparaat als de bodycam eigenlijk werkt.

Om de aanbeveling praktisch toepasbaar te maken geeft Flight in bijlage 4 van het onderzoeksrapport een lijst met positief-kritische vragen en nodigt hierbij de lezer uit om waar mogelijk met aanvullende vragen te komen.

Omdat het overzicht interessant is voor iedereen die worstelt hoe je ten aanzien van een concreet onderzoeksonderwerp goede kritische vragen kunt stellen, heb ik de lijst - met toestemming van Flight - hieronder opgenomen. Maar eerst aan jou.

Oefening

Vraag

Stel je krijgt - bijvoorbeeld als politicus of beleidsmaker - een onderzoeksrapport toegestuurd dat gaat over de bodycam. In het rapport worden bepaalde conclusies getrokken over de werking van de bodycam in relatie tot bepaalde doelen (het is dus beschrijvende kennis). Welke vragen kun je stellen bij zo'n onderzoek?



Het is interessant om te zien hoe Flight de aanbeveling met deze vragenlijst concretiseert. Het laat ook goed zien dat kritisch denken niet zonder inhoud kan (en andersom). Zijn er vragen / invalshoeken die je mist? Had jij andere vragen? We horen het graag!

__________

[1]
Zie Politie & Wetenschap, Apeldoorn; Sander Flight Onderzoek & Advies, De mogelijke meerwaarde van bodycams voor politiewerk: een internationaal literatuuronderzoek, Amsterdam (2017).

Meer over: