De kunst van het stellen van vragen en doorvragen
t
HRM

Sollicitatiegesprek: de misschien niet zo onschuldige beginvragen / smalltalkvragen

Eerder heb ik beschreven dat je lijstjes met vragen die gesteld worden tijdens een sollicitatiegesprek met enige achterdocht moet lezen. Het grootste probleem is - zo heb ik laten zien - dat deze lijstjes met vragen vaak niet onderbouwd worden. Je zou kunnen zeggen dat de socratische vraag "Klopt het lijstje ook?" maar lastig te beantwoorden is. Daarnaast lijken de vragen wat willekeurig gekozen te zijn. Waarom zou vraag X op site A nu wel worden gesteld en vraag Y op site B niet?

Om toch je wat je te helpen in het vinden van sollicitatiegesprekvragen, is het misschien - zo was onze gedachte - slimmer om te denken in vraagcategorieën. In soorten vragen die wij tijdens een sollicitatiegesprek vaak gesteld zien worden. De gedachte is dat niet specifiek vraag X wordt gesteld maar eerder een vraag uit categorie X.

Een van de categorieën vragen die gesteld kunnen worden tijdens een sollicitatiegesprek is de ik-stel-je-even-gerust-vraag. Het zijn vragen waarmee een sollicitatiecommissie de sollicitant aan het begin van het gesprek op zijn gemak wil stellen. Even voor wat ontspanning wil zorgen. Het zijn vragen die vaak gesloten zijn en lijken op small-talk-vragen om een gewoon gesprek op gang te brengen.
 

Vragen sollicitatiegesprek


Onschuldig?
Toch zijn deze vragen minder onschuldig dan ze mogelijk lijken. Dus let toch als sollicitant goed op en wees voorbereid. Je ziet in de praktijk namelijk dat op je eerste antwoord wel wordt doorgevraagd. De vraag: "Hoe ben je hier gekomen?" lijkt bijvoorbeeld op het eerste oog onschuldig. Je antwoord "Ik ben met de auto." is ook niet goed of fout (het is immers qua kennissoort een feit; je antwoord is enkel waar of niet waar). Maar welke betekenis geeft een sollicitatiecommissie aan deze feitelijke bewering? Is dit een teken dat je voor zekerheid gaat? Dat je weinig om het milieu geeft? Dat je niet sportief bent? Dat je graag flexibel wilt zijn? Indien je hierop wordt doorgevraagd, kan dit eerste, 'onschuldige' antwoord het gesprek toch gaan beïnvloeden. Juist nu er helaas nog steeds commissies zijn die maar niet van de eerste indruk kunnen loskomen (inderdaad: een voorbeeld van een cognitieve valkuil / denkfout).

Moet je wel dit soort vragen stellen?
Er zijn trouwens ook HRM'ers en managers die vinden dat een commissie niet bewust een ik-stel-je-even-gerust-vraag moet stellen. Een sollicitatiecommissie moet, zo is hun standpunt, een sollicitant helemaal niet op zijn of haar gemak stellen. Laat de sollicitant maar zichzelf zijn; wat dit ook is. In het beste geval blijkt dan dat de sollicitant zich heeft voorbereid en dat hij of zij niet als een mak schaapje meeloopt (sterker: zelf als sollicitant het initiatief neemt en een small-talkvraag stelt). En natuurlijk, als een sollicitant niet op het gemak wordt gesteld, kan dit ook tot gevolg hebben dat de sollicitant zich door de zenuwen niet goed kan neerzetten. Maar al dit het geval is, zo is de gedachte, is dit misschien een goede indicatie dat je hem of haar maar beter niet aan moet nemen?

Startvragen sollicitatiegesprek
Niet iedereen is het met deze redenering eens. Sterker, de kans is groot dat je toch met een ik-stel-je-even-gerust-vraag krijgt te maken. Daarom een overzicht:

  1. Heb je het makkelijk kunnen vinden?
  2. Hoe ben je hier gekomen?
  3. Heb je een aangename reis gehad?
  4. Heb je de auto hier op onze parkeerplaats staan?
  5. Je had dus geen last van  ... 
    1. ... de regen?
    2. ... het ongeluk op de ... ? 
    3. ... de werkzaamheden bij het station?
  6. Kan ik je wat te drinken inschenken?
  7. Kan ik je jas aannemen?
  8. Je vond het hopelijk geen probleem dat je even moest wachten?
  9. Ben je al eerder eens hier geweest? (is een goede verbindingsvraag naar de volgende categorie vragen)
  10. Mogen wij elkaar tutoyeren?
  11. ...

Heb je zelf vragen uit deze categorie sollicitatiegesprekvragen? M.a.w. met welke vraag begin jij een sollicitatiegesprek of is jouw gesprek begonnen? Laat het ons weten.

Meer over: , ,